|
|
|
 |
English-Nederlands-Espaņol
Culiblad
en consument willen alleen filetjes |
|
| |
Veertienduizend mensen werden
dit jaar donateur van Adopteer
een kip!, een buitenkipactie waarin
de rente op gestort kapitaal wordt uitbetaald
in natura: maandelijks zes verse eieren.
Wegens de nogal ingewikkelde logistiek zijn
die gelegd door een 'biologische' zuster,
met een stuk boomgaard of gras of in elk
geval 'buitenuitloop' tot haar beschikking,
en met haar snavel intact. |
|
Veel mensen zijn begaan met
het lot van koe, kip en varken, maar dat
leidt vooralsnog niet tot diervriendelijker
geproduceerd vlees. Niet alleen de banken
laten het afweten, maar ook supermarkt,
culiblad en consument.
Diny Schouten heeft een eetrubriek
in Vrij Nederland. Dit artikel verscheen
in Vrij Nederland in week 3 2004.
Op bol.com is dit boek van Diny Schouten
te koop: Het
spek van slager Blom
|
| |
|
|
Fijn dat de scharrelkwestie
het hart van de mensen raakt; er zijn ook
kopersstakingen geweest die behoorlijk drastisch
het gangbare, diermishandelende 'kooi-ei'
uit de schappen hebben gebannen. Dit voor
zover ze daar in een doosje worden aangeboden.
Over de herkomst van de eieren die onzichtbaar
industrieel worden verwerkt - 85 procent van
het totale 'volume' - slaat zich nog maar
één fabrikant op de borst.
Bolletje pocht nu op 'scharreleieren' in de
beschuit. Deze vooruitgang in het beschaafder
omgaan met dieren is nog erg bescheiden, want
Bolletje gebruikt één scharrelei
op vier kilo meel, en daar bakken ze een ontzagwekkende
berg beschuiten van. Bolletje-beschuit is
namelijk allang niet meer iets wat je 'eierbeschuit'
kunt noemen - dat waren héél
erg lekkere beschuiten die tot dubbel volume
zwollen als je ze weekte in warme melk. Dat
is geweest, een natte beschuit slaagt er nu
in om precies even groot te blijven als een
droge.
Die eieren-als-bonus van de adoptiekip is
een charmante gedachte. De jaarlijkse 29,50
euro die de adoptie-actie vraagt om een kip
te kunnen laten houden in de best denkbare
omstandigheden, verheldert dat het géén
schandalige afzetterij is als een ei veertig
cent moet kosten. Een biologisch ei kost doorgaans
dertig cent. Als de kippenboer daar een dubbeltje
van krijgt, zijn voor één gezinsinkomen
tienduizend biologische hennen nodig.
De Marie-Antoinette-vraag in deze kwestie
is: waarom gaat zo'n boer in godsnaam tienduizend
kippen houden, waarom gaat hij niet iets anders
doen? Kan hij niet de verpleging ingaan? Een
half antwoord is dat hij of de boerin in veel
gevallen al een baan erbij heeft, bijvoorbeeld
'in de zorg'. |
| |
|
|
Het adoptie-eiplan omzeilt naar
mijn zin wel iets te schuw de morele kwestie
van het opeten van de kip. Dierenactivisten
neigen naar vegetarisme, wat hun inzet om
de diervriendelijker pluimvee- of varkenshouders
aan afzet te helpen een beetje dubbelhartig
maakt. Varkens
in Nood deed dit najaar samen met D66
een moreel appel op supermarkten om alleen
nog varkensvlees van diervriendelijke herkomst
te verkopen. Op de debatavond waar het plan
werd gepresenteerd, excuseerden de scheidende
(Paul Cliteur) en de nieuw aangetreden voorzitter
(Jan Terlouw) zich allebei voor de enkele
keer dat zij zich nog 'bezondigen' aan het
eten van een speklapje.
De stichting verwacht nog meer heil van het
verminderen van de vraag naar vlees, 'dan
is er ook geen aanbod meer in'. Is de vegetarische
mens nu het idee van 'beschaving' aan het
worden? Over een eeuw, voorspelde hoogleraar
ethiek Paul
Cliteur, worden wij uitgelachen omdat
we dieren opaten; precies zoals wij verbaasd
zijn over de eeuwen waarin de slavernij nog
niet was afgeschaft.
Mij hindert het niet zo, of zij die na ons
komen iets hebben om te lachen. En tegen het
argument dat veronderstelt dat 'wij' de slavernij
zouden hebben afgeschaft, zijn honderden tegenvoorbeelden
aan inhumane arbeidsomstandigheden die bewijzen
dat onze eeuw zich er nog steeds schuldig
aan maakt, dus Cliteur kan ik niet goed volgen.
Ik kan hem alleen volgen in het standpunt
dat de bio-industrie heel best de wereld uit
zou mogen, te beginnen uit Nederland. Of dat
helpt is een tweede, tenzij de grenzen worden
dichtgetimmerd tegen alle rommel die elders
wordt geproduceerd.
Varkens in Nood denkt mij daarover te lichtzinnig,
de houding is: die boeren kunnen toch 'gewoon'
omschakelen naar 'biologisch'?' Wat ongeveer
zo is wat Marie-Antoinette denkt. De Rabobank
zou ze het geld ervoor moeten lenen; daar
lijkt de Rabobank niet erg toe geneigd, want
dan moet een boer bewijzen dat hij gegarandeerde
afzet heeft, voor jaren. Daar gelooft de Rabobank
niet zo in, en de supermarkt wil niets beloven.
De Britse supermarkt Tesco gelooft er wel
in. Die biedt een 'Natural Choice' en een
'Green Line' in producten, en contracteert
nu Nederlandse varkenshouders, voor niet-gecastreerde
biggen waarvan de moeders in groepen gehuisvest
zijn.
Mooi zou ook zijn: een trager, 'natuurlijker'
gegroeide kip. Hier doemen, behalve onwil
van banken en supermarkten, nog meer onoverkomelijke
problemen op: zo'n kip wordt te zwaar voor
de kleine gezinnen, en te groot voor de grill.
Zo'n kip heeft wat meer vet, dan smaakt de
borstfilet niet naar styrofoam. Maar vet in
een borstfilet, dat willen mensen niet zien.
Door de exclusieve interesse in de filets
is het probleem ontstaan van de 'vierkantsverwaarding':
héle dieren worden niet meer gekocht.
Het betekent dat alles wat geen filetvlees
is, weinig geld oplevert en de opbrengstprijs
van een dier doet dalen. Biologisch vlees
en biologische kip lijden er het hardst onder.
De onmogelijke vierkantsverwaarding der kippen
en varkens (en ook het veel te mager fokken
van deze dieren), is onze eigen schuld. Wie
geen zin heeft om zichzelf de schuld te geven,
kan Chicken Tonight verantwoordelijk stellen,
of de dagrecepten, of de culibladen: door
het … la minute koken worden alleen
de ruggetjes, boutjes, borstjes, medaillonnetjes,
filetjes, suprêmetjes, en zadeltjes
eetbaar geacht.
|
| |
|
|
Op de vijf nationale debatten
over de toekomst van de intensieve veehouderij
waarop ik was uitgenodigd, was het een van
de dilemma's waarover gestemd moest worden:
wie is er nu verantwoordelijk voor de onduurzame
dierproductie: de supermarkt of de consument?
Niet dat stemmen daarover nu zo'n duidelijke
uitkomst geeft: het is de kip of het ei.
De debatten werden in oktober en november
gehouden op initiatief van landbouwminister
Veerman, die met alle betrokkenen wilde discussiëren
over het akelige nabije verleden (een hele
rij bijna bijbelse dierplagen) en de penibele
toekomst.
Het technologische concurrentievoordeel van
de 'sector' is allang omgezet in een groot
milieu- en dierenwelzijnsnadeel. Veerman zei
er eerlijk bij dat hij geen geld heeft om
'zijn' boeren uit te kopen - het budget is
bijna bezweken aan proceskosten over een voorgaande
poging tot varkenssanering (onder Van Aartsen),
die geen noemenswaard resultaat heeft opgeleverd,
alleen dat de prijs der varkens nu nog lager
is.
De kippen- en varkenshouders die dapper naar
de debatten kwamen, zijn ook vervuld van meer
dierenwelzijn en andere dromen, of wilden
op zijn minst dat Veerman gelijkluidende eisen
ging stellen aan wat Nederland importeert.
Als hier wegens exportbelangen enten tegen
dierziekten niet mag, dan moet er ook geen
wel geënt vlees uit Argentinië worden
ge‹mporteerd; het trauma is dat dat
ook tijdens de ruimingen gebeurde.
Veerman
deed plechtige beloften, waaronder een
sanering van tegenstrijdige milieuregelgevingen.
Veerman zei ook dat hij er niet op uit is
om de boeren weg te jagen. Een mooiere, schonere,
'grondgebonden' veeteelt, waar - beschaafd,
zoals de Denen doen - graanvelden wuiven als
voer voor de varkens, is het wenkend perspectief.
De concurrentie -op-kostprijs tegen de bulk
die elders veel goedkoper kan worden geproduceerd,
is een doodlopende weg. Het welgestelde publiek
in de driehoek Parijs, Londen en Berlijn moet
de afzetmarkt gaan worden van kwalitatief
hoogwaardig, 'duurzaam' geproduceerd voedsel.
De geringe vraag naar 'duurzaam' bleef in
deze discussies spoken, net als de geringe
interesse van iets dat 'de kolom' heet: banken,
'slachtintegraties' (die de veevoer- en melkpoederfabrieken
bezitten), voedingsindustrie, supermarkten.
De ene man die door de Rabobank was afgevaardigd,
werd geattaqueerd door Veerman. Hij kon geen
antwoord geven of zijn bank bereid was om
het krediet op te zeggen van een slachterij
waar slachtvee van slecht-gecontroleerde herkomst
de lege uren opvulde, hij schutterde wat over
noodzakelijke 'differentiatie in kwaliteit
en kopers'.
Maar de Rabobank, die per slot het kapitaal
van boeren beheert om voor hun toekomst te
zorgen, wilde zich juist wel graag inzetten
voor de koplopers, zei de Rabobank-man nog
fier. Waarop een Groningse varkensboerin,
die al eerder had uitgelegd dat zij in haar
bedrijf ge‹nvesteerd had in meer ruimte
en in buitenhokken voor haar varkens, riposteerde
dat de Rabobank haar bij wijze van boete een
half procent extra rente had gevraagd. |
| |
|
|
Toch zijn er wel veel mensen
begaan met natuur, milieu en het leven van
'productiedieren'. Natuurmonumenten, Wereldnatuurfonds,
Milieudefensie, Natuur & Milieu, Greenpeace,
Dierenbescherming, Varkens in Nood, Wakker
Dier, tellen samen 4.137.132 leden. Dat miljoenenpubliek
is niet aangeboord door de eierboeren of de
pluimveeslachters, wel door de bladen Landleven
en Seasons, waarin de inrichting van Barbie-villaatjes-met-eigen-ponystal
en jam maken de favoriete onderwerpen zijn,
maar de boeren zijn weggeretoucheerd.
Als Landleven werkelijk betrokken zou zijn
bij het leven op (en van) boerenland, dan
zou het uitleggen dat kaas van melk van koeien
die niet met tegenzin hun kunstmestgras aten
lekkerder is, en dat kruidig hooi nu even
zeldzaam is als echt gebakken brood. Ook zou
het blad het verhaal achter de ronddartelende
lammetjes kunnen vertellen. Want veeartskosten,
is me verteld, worden bij een moeilijke bevalling
van een schaap al niet meer de moeite gevonden:
een lam brengt te weinig op.
Met een pleidooi om Hollands lam niet naar
Griekenland te sturen, maar om een goeie slager
te zoeken en het zelf eens te gaan eten, verkondig
ik een 'ouderwets', anti-allochtoon standpunt:
'Koopt Nederlandse
waar, dan helpen wij elkaar.' In nostalgie
doet Albert Heijn niet voor me onder, die
doopte het nieuwe, nog nefaster geprijsde
melkmerk om van 'Molen' tot 'Zaanse Hoeve',
en huurde een operetteboer om te zeggen dat
'de prijs' duurzaam is.
Men zegt dat het je daarover opwinden elitair
is. Dat is het ook. Net als Cliteur verbeeld
ik me dat ik uit naam van wat meer 'beschaving'
praat. |
| |
| |
|
|
| Overzicht van alle artikelen op Animal
Freedom: |
|
|
|
|
|
|
