Sandra van de Werd, coördinator van de gezamenlijke protestactie tegen de nieuwe RAD, namens Comité Dierennoodhulp, De Sophia-Vereeniging tot Bescherming van Dieren en Stichting Rechten Voor Al Wat Leeft

De oude RAD verbood het houden van pitbulls en stamboomloze pitbullachtigen. De honden werden louter op hun uiterlijk beoordeeld. In vijftien jaar tijd zijn enkele duizenden pitbulls en pitbullachtigen in beslag genomen. Veel van die in beslag genomen pitbulls hadden nooit iemand kwaad gedaan. Als ze echter het uiterlijk van een pitbull hadden, was hun doodvonnis getekend, hoe lief de hond ook kon zijn. Een uiterst onrechtvaardige, dier- en mensonvriendelijke regeling.

Wekenlang heb ik ze moeten zien: de in beslag genomen honden in de kennels van het dierenasiel. Weken, maanden zaten ze daar te wachten op schouwingen en doodvonnis, soms zelfs langer dan een jaar omdat hun baas weer in beroep was gegaan tegen het doodvonnis. Bang, agressief of gestoord werden vele van hen door het continu eenzaam opgesloten zitten achter tralies in een betonnen verblijf. Omdat ze van Justitie waren mochten ze, anders dan de andere honden in het asiel, niet uitgelaten worden. Nooit meer vergeet ik de pitbull die wachtend op zijn doodstraf dag in dag uit continu aan de muren van zijn gevangenis zat te likken.
Was het doodvonnis eenmaal getekend, dan kreeg de hond nog wat extra lekkers te eten en als dat mogelijk was een korte uitlaat aan de lijn voordat de dierenarts voor de euthanasie kwam. Ook voor het asielpersoneel was dit allemaal zeer belastend.

Natuurlijk zijn we blij dat deze oude regeling is beeindigd. Maar we vrezen dat de nieuwe RAD die er voor in de plaats komt nog slechter voor de honden zal uitpakken. Het is absoluut verwerpelijk dat een hond in de nieuwe regeling, zoals die minister Verburg voor ogen staat, al in beslag genomen kan worden vanwege vermeend ‘ongewenst, agressief gedrag’ zoals grommen, verstijven of het optrekken van een lip en vervolgens groot risico loopt om gedood te worden.

Er bestaan ernstige bezwaren tegen een dergelijke regeling, waarvan de hondenbezitters en de dierenbeschermingsorganisaties zich, in de euforie over de afschaffing van de RAD, nog nauwelijks bewust schijnen te zijn, in ieder geval hun stem hiertegen niet verheffen. Om te beginnen is het al onjuist om grommen, verstijven of het optrekken van een lip alleen maar als ‘agressief’ gedrag te bestempelen. Meestal gaat het juist om defensief gedrag of waarschuwend gedrag. Op grond van de nieuwe RAD zal iedere hondenbezitter gemakkelijk het risico gaan lopen dat iemand voortaan kan beweren zich door het gedrag van diens hond bedreigd te hebben gevoeld. Deze persoon kan naar de politie gaan die vervolgens de hond in beslag kan nemen.

Vervolgens moet de hond een test ondergaan. De minister wil de al bestaande MAG-test (Maatschappelijk Aanvaardbaar Gedrag) voor dit doel verder laten ontwikkelen. Deze MAG-test, die circa 20 minuten duurt, kan volgens deskundigen nooit voor honderd procent betrouwbaar zijn. De positief voorspellende waarde die aangeeft of een in de test agressief bevonden hond in de toekomst daadwerkelijk zal bijten bedraagt slechts 46 % . Dat betekent dat 54 % van de geteste honden onterecht zal worden doodgemaakt. Omdat het de bedoeling is om de honden die niet voor de test slagen, meteen te doden, kan achteraf ook nooit meer bewezen worden dat de uitslag van de test of de test zelf niet juist was. In de toekomst zullen er daardoor honden die nog nooit gebeten hebben alleen maar op basis van een niet voor honderd procent betrouwbare indicatie gedood gaan worden.
Het is volstrekt onacceptabel en onnodig om een hond die niet voor de test slaagt, meteen te doden. Een hond kan tot op hoge leeftijd nog dingen af- en aanleren. Er bestaat tegenwoordig goede gedragstherapie en men kan daarbij een muilkorf- en aanlijngebod laten ingaan.

Veel honden zijn bang voor dingen die afwijken van wat ze gewend zijn. Voor de ene hond is dat een uniform of een pet, voor de andere een paraplu of een rugzak. Ook mensen die dronken zijn, op krukken lopen of spastisch zijn, boezemen honden angst in. Dan grommen ze, zetten hun haren omhoog en proberen weg te lopen. Moeten al deze honden voortaan in beslag genomen worden en een test ondergaan?

Er zijn ook honden die ernstig door hun vroegere bazen zijn mishandeld en bij hun nieuwe baas een beter leven hebben gekregen. We nemen Boris als voorbeeld, een zeven jaar oude Mechelse herder die uit het asiel vandaan komt. Hij heeft een verleden van verwaarlozing en mishandeling en is daardoor erg onzeker. Met veel geduld heeft Boris vertrouwen gekregen in zijn nieuwe baas. Maar vreemde mensen vindt hij nog steeds erg eng. Als hij de kans krijgt ontwijkt Boris ze. Hij heeft nog nooit gebeten, maar deinst regelmatig achteruit als ze op hem afkomen en gromt soms uit angst. Mensen schrikken hier soms van want het is een grote hond. Zijn huidige baas houdt daar rekening mee.
Als het aan de minister ligt kan vanaf januari aanstaande iemand Boris vanwege gegrom of lip op trekken, ‘ongewenst, agressief gedrag’ dus, bij de politie aangeven. Boris wordt dan in beslag genomen en in een hondenhok in een asiel gezet. Als hij na dagen of weken in z’n eentje gevangen zitten de speciale test moet doen zal hij zeker niet slagen. In de test wordt Boris, terwijl hij vastgebonden zit, geconfronteerd met voor hem zeer veel beangstigende zaken. Ook deels zonder de veiligheid van zijn baas. In het echt zal Boris nooit zoveel beangstigende confrontaties tegelijk meemaken en ze niet kunnen ontwijken. Terwijl Boris niet kan wegvluchten, zal hij bijvoorbeeld ingesloten worden door vreemde mensen, eerst in langzaam tempo en daarna in snel tempo. Zal er door een vreemd mens een paraplu herhaaldelijk vlak voor zijn neus geopend worden en zal er een pop tegen hem aangeduwd worden. Ook sluipt een vreemd mens naar hem toe en begint hem strak in de ogen te kijken (iets wat honden als zeer bedreigend kunnen ervaren). Als Boris wegkijkt zal de vreemde hem blijven volgen. Wanneer Boris in paniek raakt tijdens de test en zich hierdoor in de val voelend defensief opstelt is zijn doodvonnis getekend.
 
 De minister zegt met de nieuwe regeling het aantal bijtincidenten te willen verminderen. Maar de meest ernstige  bijtwonden komen voor in huiselijke kring. De oorzaak van deze bijtwonden is veelal niet de hond, maar de hondenbezitter die de hond een duidelijke rangorde had moeten geven, de kinderen met de hond had moeten leren omgaan en de hond nooit alleen met het kind had moeten laten.
Het is de eigenaar die de hond kent met zijn eigenaardigheden en verantwoordelijk is om ervoor te zorgen dat dit in goede banen geleid wordt. De eigenaar speelt daarom een cruciale rol in de problematiek van de hondenbeten. Hierop dient de minister haar beleid te richten: in de nieuwe RAD hoort de eigenaar centraal te staan.

In Zwitserland zijn ze dan ook een stuk wijzer. Wil men daar een hond hebben dan is men verplicht een cursus te volgen waarin men leert hoe men met de hond en zijn omgeving moet om gaan. Hier zit niets betuttelend aan, integendeel: het toont eerder dat de overheid zijn verantwoordelijkheid neemt en werkelijk iets aan het aantal bijtincidenten wil doen. Het is net zoals met autorijden: om ongelukken te voorkomen mag je ook niet zomaar in een auto stappen en er mee weg rijden. Eerst moet je leren er mee om te gaan en daarna krijg je pas je rijbewijs.
Voor honden zou er dus een opvoedbewijs moeten komen. Want veel mensen weten helemaal niet hoe ze een hond moeten opvoeden en laten zich drijven door hun eigen ervaringen en instincten. Wanneer je bijvoorbeeld als kind veel geslagen bent is de kans groot dat wanneer je hond zich agressief opstelt je dat met schreeuwen en slaan probeert de kop in te drukken. Helaas wordt een hond hier alleen nog agressiever van. Nadat zijn ‘agressieve’ hond is gedood, kan de eigenaar weer een andere nemen, hoe verkeerd hij er voordien ook mee omging. De oorzaken van de bijtincidenten worden niet weggenomen.
De nieuwe RAD van minister Verburg zal het aantal bijtincidenten dus niet verminderen. Bovendien zullen jaarlijks veel honden en hun eigenaren er de dupe van worden. En krijgen mensen die een hekel aan honden hebben, van de overheid een stok in handen geduwd, waarmee ze zelf ‘ongewenst, agressief gedrag’ kunnen gaan vertonen en honden en hun eigenaren gemakkelijk het leven zuur kunnen maken.